Steeds meer mannen lopen bij de huisarts of een online kliniek binnen met dezelfde vraag: kan ik testosteron krijgen? Vermoeidheid, minder motivatie in de sportschool, een tanend libido, het klinkt als een logisch verhaal en testosterontherapie (TRT) wordt in de gymcultuur inmiddels net zo makkelijk besproken als een proteinepoeder. Alleen blijkt uit nieuw onderzoek dat de weg naar dat recept vaak korter is dan medisch verantwoord.
Onderzoekers presenteerden op de jaarlijkse ENDO-bijeenkomst van de Endocrine Society in 2026 data waaruit blijkt dat een aanzienlijk deel van de mannen die testosterontherapie krijgen voorgeschreven, vooraf niet het volledige diagnostische traject heeft doorlopen dat de klinische richtlijnen voorschrijven. Geen twee aparte ochtendmetingen van het testosterongehalte, geen uitsluiting van andere oorzaken zoals slaapapneu of schildklierproblemen, gewoon een recept.
Wat er precies misgaat bij de diagnose
De officiele richtlijn is helder: een diagnose van hypogonadisme (structureel te laag testosteron) vereist minstens twee bloedmetingen op verschillende ochtenden, omdat het testosterongehalte gedurende de dag flink schommelt. Daarnaast moet een arts symptomen als vermoeidheid, verminderd libido en spierverlies koppelen aan die lage waarden, en andere verklaringen uitsluiten voordat therapie start.
In de praktijk gebeurt dat dus regelmatig niet. Een enkele bloedtest, afgenomen op een willekeurig moment, is voldoende voor sommige klinieken om een recept te schrijven. Voor een hormoon dat het hele lichaam beinvloedt, van cholesterol tot vruchtbaarheid tot het risico op bloedstolsels, is dat een riskante kortere weg.
Waarom zoveel mannen er zelf om vragen
De vraag naar TRT groeit niet toevallig. Sportschoolcultuur en social media presenteren testosteron als de sleutel tot meer energie, meer spiermassa en meer scherpte. Net zoals er discussie is over de vraag of creatine schadelijke bijeffecten heeft, wordt ook testosteron behandeld als een simpel schakelaartje: erbij en alles wordt beter.
Zo werkt het lichaam niet. Testosteron dat je van buitenaf toevoegt, onderdrukt juist je eigen productie. Stop je met de therapie zonder begeleiding, dan kan je natuurlijke aanmaak tijdelijk of blijvend achterblijven. Dat maakt de beslissing om te starten iets dat je niet lichtvaardig neemt, ook al voelt een recept soms als een snelle oplossing voor een vage klacht.
De risicos die vaak onderbelicht blijven
Onterecht gestarte testosterontherapie kan de vruchtbaarheid aantasten, het risico op hart- en vaatproblemen verhogen bij mannen die al kwetsbaar zijn, en de rode bloedcelaanmaak zo sterk stimuleren dat het bloed indikt. Dat laatste effect wordt regelmatig over het hoofd gezien terwijl het juist goed te monitoren is met simpel bloedonderzoek tijdens de behandeling.
Er is ook een omgekeerd probleem: mannen die wel degelijk baat zouden hebben bij therapie, krijgen soms te horen dat hun waarden "binnen de norm" vallen, terwijl de norm breed is en niet elk lichaam daar hetzelfde op reageert. Goede diagnostiek werkt dus twee kanten op, het voorkomt zowel onnodige behandeling als het missen van een echt probleem. Wie serieus met zijn gezondheid bezig is, kijkt trouwens sowieso verder dan een los cijfer. Net als bij trainingsintensiteit waar minder soms meer oplevert, draait het bij hormonen om de juiste balans vinden, niet om zoveel mogelijk toevoegen.
Dit vraag je voordat je een recept accepteert
Overweeg je testosterontherapie, stel dan een paar concrete vragen voordat je akkoord gaat. Is mijn testosteron op twee verschillende ochtenden gemeten? Zijn andere oorzaken zoals slaapproblemen, stress of schildklierwaarden uitgesloten? Welke controles volgen er tijdens de behandeling, en hoe vaak?
Een arts die deze vragen zonder aarzelen kan beantwoorden, werkt volgens de richtlijn. Krijg je alleen een verwijzing naar een online formulier en een prijs per maand, dan is dat een signaal om een tweede mening te vragen. Hormonen sturen letterlijk elk systeem in je lichaam aan, en dat verdient meer aandacht dan een uitgevulde vragenlijst. Zoals ook geldt voor je algehele conditie: structurele gezondheid bouw je op met geduld, niet met een snelle ingreep.
Wil je meer weten over de exacte cijfers achter dit onderzoek, de volledige ENDO 2026-publicatie van de Endocrine Society geeft een goed overzicht van de bevindingen.